Oświetlenie planu filmowego.


W sklepach znajdziemy wiele różnych lamp pozwalających na właściwe oświetlenie pomieszczenia. Niektóre z nich są dość tanie i tandetne oraz mało wytrzymałe, można jednak znaleźć i takie produkty, które sprawdzą się w praktyce i posłużą nam dość długo. Warto jednak zdecydować się na zakup najlepszych lamp, na jakie tylko będzie nas stać. Warto wybrać sprzęt produkowany przez znane firmy, takie jak Arri, Kino Flo czy Dedolight. Należy się też zastanowić, do czego będziemy wykorzystywać te lampy. Zazwyczaj stosuje sieje do dwóch celów. Jednym z nich jest doświetlenie planu tak, aby uzyskać dobry obraz, drugim natomiast jest uzyskanie ciekawych efektów. Korzystając z nowoczesnej kamery nie będziemy potrzebowali tak silnego źródła światła, jakie jeszcze niedawno było niezbędne, co pozwala na zachowanie większej swobody na planie. Plan filmowy można oświetlić dwoma rodzajami światła - rozproszonym albo kierunkowym. Warto pomyśleć o świetle rozproszonym, co pozwoli na uzyskanie miękkich cieni, jeżeli niebo się zachmurzy. Kiedy korzystamy ze sztucznego światła, taki efekt możemy osiągnąć przez użycie filtrów, matówek i siatek oraz ekranów rozpraszających, czyli dyfuzorów, które zakładane są na lampy. Dzięki nim możemy też zmieniać kolor światła, jakim oświetlimy plan filmowy. Światła możemy też wykorzystać w sposób kierunkowy, oświetlając filmowany obiekt bezpośrednio lub pośrednio poprzez wykorzystanie światła odbitego od ścian albo białych lub odblaskowych powierzchni czy specjalnych składanych blend. W zasadzie wystarczy nam zestaw trzech urządzeń zwanych też lampami portretowymi, które pozwolą na uzyskanie światła rysującego, światła wypełniającego i na oświetlenie tła.
EKRANY ROZPRASZAJĄCE, DYFUZORY (SOFTBOXY)
Zastosowanie tego typu elementów (zwanych też „czerwonymi latarniami", ponieważ swego czasu wykorzystywano je w przybytkach rozkoszy) jest najwygod-niejszym sposobem na zamianę 800-watowego reflektora w kontrolowane źródło rozproszonego światła. Dostępnych jest wiele kombinacji tego typu elementów, jak np. Starlite firmy Photoflex, które są niezwykle skuteczne już przy zastosowaniu 500-watowej lampy. Warto zajrzeć na stronę www.photoflex.com, na której można znaleźć wiele dodatkowych informacji oraz produktów pozwalających na oświetlenie planu filmowego.
ARRILITE-800
Prawdziwy volkswagen wśród lamp. Wytrzymałe, dobrze przemyślane i solidne konstrukcje sprawiają, że lampy tej firmy stanowią prawdziwe wsparcie dla licznych zespołów filmowych już od wielu lat. Jedyną zmianą jest dopasowanie ich do dużo czulszych czujników typu HAD CCD, co tylko pozwoliło na zmniejszenie rozmiarów i zyskanie jeszcze większej popularności.
Lampy fluoroscencyjne
Specjalne rozwiązania pozwoliły na użycie lamp fluorescencyjnych (świetlówek), które są wygodniejsze od tradycyjnych lamp żarowych, halogenowych i wyładowczych.
ŚWIATŁO BEZPOŚREDNIE
Najlepszym sposobem na poznanie sposobu użycia świateł na planie jest samodzielne ich ustawienie i sfilmowanie. Najlepiej zacząć od pojedynczego oświetlenia, które można następnie uzupełnić dodatkowym źródłem światła, co pozwoli ocenić, jakie różnice w oświetleniu sceny powoduje jego zastosowanie. Następnie zmień ustawienie świateł oraz odległość, z jakiej oświetlają plan, i obserwuj rezultaty tych zmian.
DELIKATNE l MIĘKKIE ŚWIATŁO
W przypadku wywiadu warto zastosować oświetlenie główne oraz światło kluczowe (key light) umieszczone z prawej strony kamery. Możesz też wykorzystać lampę firmy Kino Flo, którą należy skierować na szczyt głowy. Dzięki temu unikniesz wyostrzenia rysów, co zachodzi przy bezpośrednim oświetleniu twarzy, a także zlikwidujesz cienie ukrywające szyję. Niestety w głębokim cieniu znajdzie się przeciwna strona twarzy oraz fryzura.
WYDOBYĆ Z MROKU
W celu wydobycia postaci z tła można zastosować dodatkową lampę oświetlającą plan z drugiej strony i od tyłu. Tego rodzaju rozwiązanie zwane jest oświetleniem konturowym. Zazwyczaj światło takie kierowane jest w przeciwnym kierunku niż główne oświetlenie planu, co może sprawić, że wokół postaci lub przedmiotów pojawi się świetlna obwódka. Należy temu zapobiec, a jeżeli jest to zamierzony efekt, nie powinien on dominować w scenie.
Po uzupełnieniu oświetlenia kluczowego o światło
konturowe widać, w jaki sposób się one uzupełniają. Oświetlona postać jest teraz w całości widoczna na demnym tle. W niektórych sytuacjach można na tym poprzestać, jednak należałoby jeszcze wypełnić światłem cienie zalegające na twarzy filmowanej osoby. No, chyba że zależy nam akurat na tym, aby sprawiała ona dość tajemnicze wrażenie.
ŚWIATŁO WYPEŁNIAJĄCE
Kiedy dodajemy źródło światła rozproszonego, oświetlającego spory obszar planu, które umieszczone jest w pobliżu osi filmowania kamery i skierowane w kierunku przeciwnym do światła konturowego, możemy wypełnić światłem głębokie cienie, które wyraźnie odcinały się na twarzy postaci. Po przysłonięciu lampy (w tym przypadku rozpraszaczem firmy Starlite) możemy zmienić barwę światła zjarzeniowego na bardziej ciepłą.
Ustawienie lampy w pobliżu kamery rozwiązuje
problem ekspozycji, sprawia jednak, że ujęcie staje się dość płaskie i pozbawione głębi. Zastosowanie kierunkowego ostrego światła (tutaj Arri Redhead) uzupełnia oświetlenie planu, jednak sprawia, że wygląda on nienaturalnie. Dla uzyskania bardziej realistycznego efektu musimy zlikwidować jeszcze ostre cienie, jakie pojawiły się w tle. Kiedy korzystamy z tego samego źródła światła, ale skierowanego w górę, można oświetlić scenę światłem odbitym. Dzięki temu całość wypełniona zostaje światłem dającym delikatne cienie. W efekcie scena nabiera znacznie więcej naturalności i likwidowane są głębokie czarne cienie. Niestety ze światłem padającym z góry rozmyciu ulegają kontrasty i scenie zaczyna brakować swoistego wyrazu.
KILKA ODBŁYSKÓW
Po ustawieniu dodatkowej lampy, która oświetla scenę od tyłu, uzyskamy odbłyski na krawędziach obiektów (oświetlenie konturowe). Oczywiście podczas rozstawiania świateł musimy tylną lampę ustawić tak, aby znalazła się ona poza kadrem. Niestety to nie koniec. Okazuje się bowiem, że główne oświetlenie padające z góry sprawia, że oczy postaci nie dość, że ukryte są w głębokim cieniu, to jeszcze wydają się pozbawione życia.
WYPEŁNIENIE ŚWIATŁEM
Problemy z oświetleniem twarzy rozwiąże światło wypełniające, które możesz uzyskać dzięki lampie o niedużej mocy skierowanej na centralny punkt sceny. Wypełni ono przestrzeń i pozwoli na uzyskanie bardziej naturalnego balansu oświetlenia między przodem i tyłem sceny. W efekcie oddzieli główną postać od tła, a także podkreśli jej zarys. Warto zwrócić w tym przypadku uwagę właśnie na rolę światła konturowego i wypełniającego.