Porady dla filmujących amatorów.

Silne zbliżenie
Widoczne są tylko niewielkie fragmenty filmowanych osób l (takie jak usta czy dłonie) lub drobne elementy obiektów. Pozwala na wyrażenie dość zażyłego stosunku do tej osoby lub uzyskanie silnego efektu wizualnego, ale należy z niego korzystać oszczędnie.
Zbliżenie
Pozwala na ukazanie całej twarzy. Należy uważnie stosować to ujęcie do podkreślenia reakcji i wyrażenia emocji przeżywanych przez filmowaną osobę.
Średni plan
Ukazuje całą głowę i tors osoby widocznej w kadrze. Pozwala uzyskać l wrażenie zbliżone do codziennego sposobu obserwacji otaczającego nas świata, jakie najczęściej występuje w trakcie normalnych kontaktów między różnymi osobami.
Plan amerykański
Osoby znajdujące się w kadrze widziane są od kolan l w górę. Dzięki temu widać je z dość bliska, wraz z elementami otoczenia, a przy tym możemy obserwować ich gestykulację oraz mimikę twarzy.
Plan szeroki
Pozwala na ukazanie całej postaci, wraz z otaczającym l je otoczeniem i stosowane jest zwykle do prezentacji miejsca, w którym toczy się akcja danego fragmentu filmu.
Panorama
Ukazuje filmowaną postać z dużej odległości i l pozwala na zbu-I dowanie napięcia. Stosowane jest również do prezentacji krajobrazu.
Bez szaleństw
Możesz stosować różne ujęcia (zbliżenia, plan amerykański, plan ogólny), ale nie zmieniaj co chwila rodzaju ujęcia. Zmieniając ujęcie (np. przechodząc od planu ogólnego do planu amerykańskiego) lub filmowany obiekt stosuj przebitki, czyli krótkie ujęcia o neutralnej tematyce, lub zbliżenia drobnych elementów.
Nigdy za mało ujęć
Filmuj znacznie więcej scen, niż będziesz potrzebował do montażu. Nigdy nie można przewidzieć, jakie jeszcze ujęcie będzie potrzebne. Nadmiar materiału zawsze możesz wykorzystać jako przebitki czy podkład pod tytuł lub napisy końcowe.
Nieruchomy kadr
Unikaj obracania kamery za przechodzącymi postaciami, powinny one w naturalny sposób pojawiać się w kadrze i opuszczać go. Szybkie ruchy kamery na boki tylko przeszkadzają w odbiorze
Spoglądając do wnętrza
Filmując postacie czy to z boku, czy też z przodu lub pod skosem, staraj się tak kadrować obraz, aby były one zwrócone twarzą do wnętrza kadru, a nie na zewnątrz.
Śledzenie obiektów
Spróbuj przewidzieć tor ruchu filmowanych postaci, gdy decydujesz się prowadzić za nimi kamerę, rób to tak, aby były one filmowane z lekkim wyprzedzeniem i nie uciekały z kadru.
Pamiętaj o świetle Oświetlanie tych samych obiektów różnym rodzajem światła powoduje zmianę kolorystyki obrazu. Światło słoneczne powoduje lekkie zaniebieszczenie obrazu, podczas gdy światło żarówki daje efekt przeżółcenia kolorów. Również filmowanie tej samej sceny o różnych porach dnia będzie dostrzegalne na filmie. Do pewnego stopnia różnice w oświetleniu dają się kompensować dzięki zastosowaniu funkcji balansu bieli, w jaką wyposażone są kamery, a w ostateczności można zmodyfikować kolorystykę poszczególnych ujęć w programie do montażu filmów.
Reflektory
Dodatkowe reflektory mogą być używane zarówno podczas filmowania we wnętrzach, jak i na dworze. Pozwalają na uzupełnienie niedostatecznego oświetlenia na zewnątrz i wzmocnienie światła we wnętrzach. Pozwalają też doświetlić obszary zacienione przy silnym świetle słonecznym. Nie potrzeba przy tym zaraz inwestować w profesjonalny sprzęt. Wystarczy para silnych halogenów, a srebrzysta folia umieszczona we wnętrzu reflektorów pozwoli na uzyskanie ostrego światła dającego silne cienie.
Bez pompowania
W trakcie filmowania nie używaj zooma, powoduje to bowiem uzyskanie efektu pompowania obrazu. Zoom wykorzystuje się tylko do zmiany planu bez konieczności przestawiania kamery lub do uzyskania przemyślanych efektów, których nie należy nadużywać.
Kierunek światła
Sposób oświetlenia filmowanej sceny ma duży wpływ na uzyskany obraz. Bezpośrednie oświetlenie obiektów spowoduje spłaszczenie obrazu, który będzie wypłowiały. Oświetlenie sceny od tyłu wywołuje dramatyczny efekt, jednak sprawia
Złoty podział
Komponując kadr pamiętaj o zasadzie złotego podziału, zwaną też regułą trzech pól. W myślach podziel kadr dwoma liniami poziomymi i dwoma pionowymi na trzy równe pasy poziome i trzy pasy pionowe. Staraj się ustawić kamerę tak, aby charakterystyczne elementy obrazu (najważniejsze postacie, drzewa, wysokie lub płaskie budowle) znalazły się na przecięciach tych linii. problemy z zachowaniem odpowiednich kontrastów i powoduje, że scena będzie zbyt ciemna. Warto sprawdzić różne sposoby oświetlenia i wykorzystania światła odbitego od poszczególnych elementów otoczenia.
Efekty dźwiękowe
Pamiętaj o dźwiękach, jakie powinny towarzyszyć wyświetlanemu obrazowi. Nagraj dźwięki, które słychać w miejscu filmowanej sceny. Mogą się one przydać jako podkład dźwiękowy lub dodatkowe efekty podczas montażu filmu.
Przygotuj się
Trudno pomyśleć o udanych ujęciach, jeżeli nie przemyślimy ich sobie przed rozpoczęciem filmowania. Warto przewidzieć problemy, jakie mogą się pojawić przy ustawieniu kamery lub oświetleniu filmowanej sceny. Najlepszym rozwiązaniem jest przygotowanie scenariusza, chociażby w postaci kilku szkiców przedstawiających zaplanowane ujęcia oraz kolejność ich wykonania.
Dorośli w kadrze
Osoby dorosłe nie lubią znajdować się na wprost kamery. Najlepiej nie przeciwstawiać się, gdy ktoś odmawia udziału w filmie, bowiem wymuszona na kimś obecność na planie i tak zepsuje ujęcie. Warto dokładnie wyjaśnić każdemu, w jakim celu kręcimy film i co chcemy osiągnąć. Możemy przy tym podłączyć kamerę do telewizora tak, aby wszyscy mogli się sami obejrzeć na jego ekranie i dać każdemu kamerę na chwilę do zabawy.
Grupa osób
Jeżeli trudno przekonać kogoś do samodzielnego występu na filmie, warto zacząć od sfilmowania całej grupy osób. Będą się oni zachowywali bardziej naturalnie i mniejszą wagę będą przykładali do obecności kamery. Ludzie inaczej się zachowują będąc w grupie, a inaczej, gdy są sami. Na niektórych obecność innych osób działa odprężające, jednak większość stara się wmieszać między inne osoby, co utrudnia uzyskanie udanego ujęcia. Najlepiej sfilmować całą grupę w pełnym planie, a dopiero później zabrać się do uchwycenia w kadrze poszczególnych par lub samotnych osób. W trakcie montażu można te ujęcia wymieszać i połączyć w dokument przedstawiający całą grupę.
Przy grillu
Wspólne spotkania przy grillu stały się już polską tradycją i są okazją do niezłej zabawy, a to jest dobry pretekst do wyjęcia kamery. Osoby biorące udział w tego typu imprezach zwykle poruszają się w trójkącie wyznaczonym przez grill, stół z zakąskami oraz pojemnik z zimnymi napojami. Najważniejsze jednak, aby pozostawać z kamerą poza tym obszarem i nie podchodź do poszczególnych grupek, które mogą się utworzyć. Dobrze jest też ograniczyć własną konsumpcję do grillowanego mięsa i bezalkoholowych napojów. Podchmieleni goście oraz zbliżenia osób posilających się nie należą do najbardziej udanych ujęć, chociaż mogą się początkowo wydawać zabawną pamiątką.
Właściwe oświetlenie
Tylko praktyczne doświadczenie oraz filmowanie różnych scen i oglądanie ich na telewizorze pozwoli opanować trudną sztukę kręcenia filmów w różnych warunkach oświetleniowych. Niezależnie jednak od sytuacji należy unikać filmowania pod światło czy na tle jasnego okna. Automatyka kamery będzie miała bowiem problemy z odpowiednim dobraniem parametrów ekspozycji przy mieszanym oświetleniu. Najnowsze kamery dają sobie radę nawet przy dość słabym oświetleniu, ale ich możliwości mają zawsze swoje granice, po przekroczeniu których gwałtownie pogarsza się jakość obrazu. W takim przypadku możemy zastosować dodatkowe oświetlenie złożone z lamp halogenowych o mocy 250 lub 500 W, które należy wyposażyć w ściemniacz.
Dzieci na planie
Podstawową zasadą obowiązującą podczas filmowania dzieci jest ustawienie kamery na wysokości ich oczu. Filmowanie z góry wywołuje wrażenie zagubienia i trudności z podjęciem decyzji, zaś ujęcie od dołu tworzy wrażenie dominacji i zagrożenia. Zresztą ustawienie kamery na innym poziomie może odwracać uwagę dzieci. Dopóki zachowują się one naturalnie, nie należy wydawać im żadnych poleceń i nie ukierunkowywać ich zabaw, ponieważ od razu da to nienaturalny efekt. Najlepiej skoncentrować się na obserwowaniu ich zabawy i nie wchodzić im w drogę.